Als geopolitiek op je kassabon staat, is reiskostenvergoeding geen detail meer

Maar het omgekeerde is ook waar. Het is te makkelijk om te doen alsof er helemaal geen alternatief is. CBS laat zien dat in 2023 ruim 27 procent van de verplaatsingen van en naar het werk per fiets werd gemaakt. De gemiddelde woon-werkafstand op de fiets was 4,8 kilometer. Dat zijn geen marginale cijfers. Dat betekent dat er een grote groep werknemers is voor wie de fiets of e-bike geen idealistisch verhaal is, maar gewoon een haalbare manier van reizen. Juist op momenten dat brandstofprijzen opschieten, komt die praktische rekensom opnieuw in beeld.

De fiets is daarmee niet dé oplossing, maar wel een serieuze optie voor wie de afstand en de route het toelaten. En ook daar ligt een taak voor werkgevers. De overheid wijst erop dat werkgevers fietsers, net als autoforensen, een belastingvrije kilometervergoeding tot €0,23 per kilometer kunnen geven. Daarnaast blijft de fiets van de zaak fiscaal aantrekkelijk. Voor werknemers die binnen redelijke afstand van hun werk wonen, kan dat net het verschil maken tussen blijven doorrijden op gewoonte of opnieuw kijken naar wat eigenlijk slimmer, betaalbaarder en gezonder is.

Daar zit voor mij de echte les van dit moment. Niet dat iedereen moet overstappen op de fiets. Niet dat de auto eruit moet. Wel dat stijgende brandstofprijzen opnieuw blootleggen hoe kwetsbaar eenzijdig mobiliteitsbeleid is. Een werkgever die alleen naar autokilometers kijkt, mist de bredere vraag: hoe houden we werk bereikbaar, betaalbaar en gezond? Dan gaat het over een fatsoenlijke kilometervergoeding, een goede ov-regeling, thuiswerkafspraken waar dat kan en fietsbeleid voor de mensen voor wie de afstand dat toelaat. De Stichting van de Arbeid noemt daarbij ook concrete opties zoals een cafetariaregeling, meer bekendheid voor ov-kaarten en het onderzoeken van een renteloze lening voor de aanschaf van een fiets.